Archeologische opgravingen

 

In de tweede helft van de 20e eeuw werden in het centrum van Tiel regelmatig opgravingen verricht die een beeld geven van de geschiedenis van de stad. Rond 900 werd Tiel een belangrijke handelsstad. Dorestad had  zijn functie als handelsstad verloren en de kooplieden trokken naar Tiel. De stad ontwikkelde zich tot handelsstad dankzij de gunstige ligging op de splitsing van de Waal en Linge. Kooplieden kwamen van heinde en ver. Tiel werd de Europoort van toen met een multiculturele samenleving.  Sporen van de haven zijn teruggevonden in de Westluidensestraat.   De tentoonstelling laat objecten zien die voornamelijk gevonden zijn in het gebied Agnietenstraat, Westluidensestraat en Koninginnestraat. Topografische kaarten tonen hoe Tiel was in de Middeleeuwen. Bijzonder zijn de vondsten uit  de beerput waar een achttal lagen zijn onderscheiden met voorwerpen uit diverse perioden. Deze beerput werd opgegraven door BATO  van de Vereniging  Oudheidkamer Tiel en omgeving  en geven een goed beeld van het dagelijks leven. Topstuk van de tentoonstelling is het bord uit circa 1000 dat gemaakt is van een wervel van een walvis en gevonden werd op ’t Plein. Aan dit bijzondere bord  is een wedstrijd gekoppeld.  Kinderen kunnen een tekening maken van een broodje walvis en een vikingprijs winnen. Ook kunnen kinderen zelf aan de gang als archeoloog en is er een speurtocht.  De expositie is tot stand gekomen dankzij de medewerking van de BATO,  Jan Bouwhuis Fotografie en  Antiquariaat John Quakernaat.

Bij archeologische opgravingen op bedrijvenpark Medel in Tiel zijn opmerkelijke objecten uit de Romeinse tijd ontdekt. Ronduit spectaculair is de vondst van een beeld van de god Jupiter en een grafsteen met inscriptie ‘DEAE’ (aan de godin). Ook zijn er maar liefst 2500 bronzen voorwerpen opgegraven, waaronder een unieke en zeldzame zalfpot (balsamarium) gedecoreerd met liefdesgoden (Eroten) in reliëf. Dergelijke objecten worden bij hoge uitzondering in Nederland aangetroffen en zijn dan vaak afkomstig van villa’s of tempels. De betekenis van de vondsten op deze locatie is vooralsnog een mysterie.

De opgraving bij Tiel, in totaal zo’n 36 voetbalvelden in omvang, is het grootste archeologisch onderzoek van de afgelopen twintig jaar in Nederland. Toen de eerste schep de grond in ging, werden de archeologen van ADC ArcheoProjecten en BAAC al verrast door de vondstrijkdom uit de Romeinse periode; Medel is een ware archeologische schatkamer. Het fraaie bronzen balsamarium, een potje voor olie, zeep of parfum, is een onbetwist topstuk. Het is versierd met een badscène met Eroten, de speelse Romeinse halfgoden voor liefde en lust.
Ook de andere bronzen voorwerpen, zoals mantelspelden (fibulae), ringen -waaronder één met een zeldzame cameo met centaur (paardmens)-, dolken, een olielamp en een wijnzeef zijn luxe artikelen die alleen van rijke Romeinse huishoudens of van locaties met een bijzondere functie bekend zijn. De beeldhouwwerken zijn eveneens verre van alledaags; een kalkstenen beeld van Jupiter, de oppergod van de Romeinen (45 cm), een grafsteen met inscriptie, een beeld van een man met schenkkan en een met bladmotieven versierde zuilbasis. Al deze voorwerpen zijn ontdekt in een oude rivierbedding die langs het iets hoger gelegen perceel ‘de Hoge Hof’ loopt . Omdat dit perceel niet wordt bebouwd, zijn de archeologische resten niet bedreigd en wordt daar nu niet opgegraven.  Archeologen vermoeden dat op die locatie een villa of een  heiligdom ligt.