Expositie van 5 februari tot en met 9 april 2025
Bij Zinder in Tiel bevindt zich een Historisch Informatie Punt (HIP). Dit is een vitrine waarin elke twee maanden een gezamenlijke expositie wordt ingericht door het Regionaal Archief Rivierenland en het Flipje en Streekmuseum Tiel. Voor deze vitrine-expositie is deze keer in beide collecties gezocht naar materiaal binnen het thema “Taal is meer dan Woorden”.
Taal is meer dan woorden
De 90ste boekenweek gaat dit jaar over thuiskomen in taal. Het thema is ‘Je Moerstaal’.
Als woorden vertrouwd voelen, voelt taal als thuis. Taal verbindt ons met het verleden en met de mensen die hier leefden.
Bij de expositie in Zinder laten we boekjes en teksten zien die tonen hoe taal vroeger werd gebruikt.
Wandel binnen bij Zinder en neem een kijkje. De vitrine-expo ‘Taal is meer dan woorden’ is van 5 februari tot en met 9 april 2025 te zien.
Het kinderboek Sip-Su (1879), geschreven door Willem Wilmink en geïllustreerd door Pol Dom, vertelt het verhaal van een meisje dat opgroeit bij de Inuit. In het boek wordt nog de term ‘Eskimo’ gebruikt, een benaming die tegenwoordig als verouderd en niet-respectvol wordt beschouwd. De woordkeuze weerspiegelt de tijd waarin het geschreven is en laat zien hoe taalgebruik door de jaren heen verandert, mede door een groeiend cultureel bewustzijn. Dit maakt het boek ook een interessant voorbeeld van hoe kinderboeken als tijdsdocument kunnen fungeren en hoe ons taalgebruik evolueert.
Kruimeltje een interessant voorbeeld uit de Nederlandse kinderliteratuur. Het boek, geschreven door Chris van Abkoude (1914), laat zijn hoofdpersoon – een Rotterdams straatschoffie – spreken in volkstaal. We zien hier hoe schrijvers dialecten en sociolecten gebruikten om personages te karakteriseren. Kruimeltje’s taalgebruik, vol Rotterdamse uitdrukkingen en straattaal, diende om zijn achtergrond als straatkind te benadrukken. Dit laat zien hoe schrijvers taalvariatie inzetten om personages kleur te geven en sociale verschillen te markeren.
Speelse taal voor een vrolijk fruitbaasje
De taal van Flipje in de reclameboekjes van De Betuwe was vooral speels en fantasievol. Waar ‘moerstaal’ in andere verhalen vaak werd gebruikt om personages als ‘exotisch’ of ‘anders’ neer te zetten, diende Flipjes taalgebruik vooral om zijn vrolijke karakter te onderstrepen. Zijn uitdrukkingen en woordspelingen rond fruit en snoep maakten hem tot een toegankelijk en geliefd figuur voor kinderen, zonder gebruik te maken van culturele stereotypen.
De schippers van de Kameleon door H. de Roos, 8e druk
